{"id":1121,"date":"2021-05-29T12:12:48","date_gmt":"2021-05-29T09:12:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/?p=1121"},"modified":"2021-05-29T12:32:22","modified_gmt":"2021-05-29T09:32:22","slug":"dr-irmak-sarac-ile-kadin-sagligi-uzerine-koruma-degil-tedavi-uzerine-kurulu-bir-sistem-ile-karsi-karsiyayiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/2021\/05\/29\/dr-irmak-sarac-ile-kadin-sagligi-uzerine-koruma-degil-tedavi-uzerine-kurulu-bir-sistem-ile-karsi-karsiyayiz\/","title":{"rendered":"Dr. Irmak Sara\u00e7 ile kad\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine: Koruma de\u011fil tedavi \u00fczerine kurulu bir sistem ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z"},"content":{"rendered":"

Kad\u0131n Hastal\u0131klar\u0131 ve Do\u011fum Uzman\u0131 Dr. Irmak Sara\u00e7 ile 28 May\u0131s Kad\u0131n Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Hareketi G\u00fcn\u00fc vesilesiyle T\u00fcrkiye\u2019de kad\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve sa\u011fl\u0131k hizmetleri \u00fczerine konu\u015ftuk.<\/em><\/p>\n

S\u00f6yle\u015fi:<\/em><\/strong> Cemre \u0130lkan<\/em><\/p>\n

Merhaba Irmak, bug\u00fcn kad\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 dedi\u011fimizde daha \u00e7ok \u00fcreme sa\u011fl\u0131\u011f\u0131ndan bahsedildi\u011fini, hizmetlerin de daha \u00e7ok do\u011furganl\u0131k odakl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Erkek egemen sistemin besledi\u011fi bu anlay\u0131\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda sen bir kad\u0131n hastal\u0131klar\u0131 ve do\u011fum uzman\u0131 olarak \u201ckad\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d nas\u0131l a\u00e7\u0131mlars\u0131n?<\/strong><\/p>\n

D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n tan\u0131m\u0131n\u0131; fiziksel, ruhsal ve sosyal a\u00e7\u0131dan iyi olma hali olarak tan\u0131ml\u0131yor, ama genel olarak sa\u011fl\u0131\u011fa bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 hastal\u0131klar\u0131n tedavisi y\u00f6n\u00fcnde oluyor. \u0130lk anlay\u0131\u015fta birinci basamak yani koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin \u00f6n plana \u00e7\u0131kmas\u0131; sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n hasta olmamak \u00fczerine kurgulanmas\u0131 gerekir. A\u015f\u0131lama, \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, beslenme e\u011fitimleri, sigaray\u0131 b\u0131rakt\u0131rma, egzersize te\u015fvik etme vb. bu sa\u011fl\u0131kl\u0131 kalma haliyle ili\u015fkilidir. T\u00fcm bunlara b\u00fct\u00fcnc\u00fcl olarak bak\u0131lmas\u0131 gerekir ancak sistem, \u00f6zelle\u015ftirmelerin de etkisi ile koruma de\u011fil tedavi \u00fczerine kurulu bir sistem haline d\u00f6nm\u00fc\u015f durumda ve koruma \u00f6nlemleri ikincil planda kal\u0131yor.<\/p>\n

Bu tabii ki kad\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erli. Tabii ki \u00fcreme sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, cinsel sa\u011fl\u0131k bunun \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 ama ayn\u0131 \u015fekilde ev i\u00e7indeki, i\u015fyerindeki ko\u015fullar\u0131, bu ko\u015fullar\u0131n fiziksel ve psikolojik sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na etkileri de belirleyici. Hangi \u015fartlarda ya\u015f\u0131yor? D\u00fczg\u00fcn beslenebiliyor mu, iyi uyuyabiliyor mu, ne kadar hareket edebiliyor, ne kadar dinlenebiliyor\u2026 Mesela pandemi s\u00fcrecinde bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6rd\u00fck, sosyoekonomik olarak daha zor durumda olan insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerde COVID-19 \u00e7ok daha fazla g\u00f6r\u00fcld\u00fc. \u00c7\u00fcnk\u00fc daha kalabal\u0131k ev ve mahallelerde daha yak\u0131n temasl\u0131 ya\u015f\u0131yorlar, toplu ta\u015f\u0131may\u0131 daha fazla kullan\u0131yorlar, i\u015fyerlerinde gerekli tedbirler al\u0131nm\u0131yor vb. Sa\u011fl\u0131\u011fa bu \u015fekilde b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bakmak gerekiyor.<\/p>\n

Gebeli\u011fi \u00f6nleyici y\u00f6ntemler cinsel sa\u011fl\u0131k ve \u00fcreme sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da asl\u0131nda vazge\u00e7ilmez bir par\u00e7as\u0131. Biz sa\u011fl\u0131k hizmeti derken de en temelde bu haklara ula\u015fabilme durumundan bahsediyoruz.<\/p><\/blockquote>\n

Bu perspektifle ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir sa\u011fl\u0131k hizmeti neleri kapsamal\u0131? T\u00fcrkiye\u2019de kad\u0131nlara sunulan sa\u011fl\u0131k hizmetlerini bu a\u00e7\u0131dan nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsun? <\/strong><\/p>\n

Aile hekimli\u011fi ile birlikte sistemi de\u011fi\u015ftirdiler. Eskiden \u00fcreme sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kad\u0131nlara hizmet sunan ayr\u0131 merkezler vard\u0131: ana \u00e7ocuk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve aile planlamas\u0131 merkezleri (A\u00c7SAP). Gebelik takibi de yap\u0131l\u0131yordu, do\u011fumdan sonra bebek sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 takibi de yap\u0131l\u0131yordu. Aile planlamas\u0131 y\u00f6ntemleriyle ilgili hem dan\u0131\u015fmanl\u0131k hem de y\u00f6ntem sunuluyordu. Hatta bunlar\u0131n hastaneye entegre olanlar\u0131nda gebelik de sonland\u0131r\u0131labiliyordu. Her t\u00fcr y\u00f6nteme ula\u015f\u0131m mevcuttu. Aile hekimliklerine ge\u00e7ildikten sonra bu sistem \u00e7ok ciddi olarak aksad\u0131. Sonu\u00e7ta gebeli\u011fi \u00f6nleyici y\u00f6ntemler cinsel sa\u011fl\u0131k ve \u00fcreme sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da asl\u0131nda vazge\u00e7ilmez bir par\u00e7as\u0131. Biz sa\u011fl\u0131k hizmeti derken de en temelde bu haklara ula\u015fabilme durumundan bahsediyoruz. \u00c7ocuk yapma ya da yapmama tercihine g\u00f6re istedi\u011fi y\u00f6ntemlere ve dan\u0131\u015fmanl\u0131klara ula\u015fma hakk\u0131. \u015eu anda maalesef birinci basamakta bunlara ula\u015f\u0131lam\u0131yor. Bildi\u011fim kadar\u0131yla son d\u00f6nemde sadece kondom geldi birinci basama\u011fa\u2026 Bir d\u00f6nem hap ile kondom vard\u0131. \u015eu an hap\u0131n al\u0131m\u0131n\u0131 bile yapmam\u0131\u015flar, kondom bitince o da tekrar gelmeyecek. Daha \u00f6nce A\u00c7SAP\u2019larda spiral uygulamalar\u0131 yap\u0131l\u0131yordu, o kalkt\u0131 ve \u015fu an aile hekiminin inisiyatifinde. Eskiden sertifikasyon \u015f\u00f6yle yap\u0131l\u0131yordu: \u00dcniversite \u00f6\u011frencisiyken aile planlamas\u0131 ve spiral uygulamas\u0131 sertifikasyonu al\u0131nabiliyordu. Senelerce devam etti bu ama sonra bitti. Ayr\u0131ca bakanl\u0131\u011f\u0131n da hizmet i\u00e7i e\u011fitimleri vard\u0131. Hem k\u00fcrtaj sertifikasyonu yap\u0131yordu hem de rahim i\u00e7i ara\u00e7 sertifikasyonu yap\u0131yordu, bu da bitti. Dolay\u0131s\u0131yla insanlar art\u0131k sertifika alamad\u0131klar\u0131 s\u00fcrece bunu zaten uygulamayacaklar. Sertifikas\u0131 olanlar\u0131n ise uygun \u015fartlar\u0131 yok. Devlet onlar\u0131 da bir \u00f6zel i\u015fletme haline getirdi\u011fi i\u00e7in, \u00e7ok ciddi aksamalar var.<\/p>\n

\u0130yi giden \u015feylerden biri rahim a\u011fz\u0131 kanseri tarama program\u0131yd\u0131, \u015fimdi pandemi nedeniyle bunda da aksamalar oldu. \u00c7\u00fcnk\u00fc aile hekimlerinin i\u015f y\u00fck\u00fc \u00e7ok artt\u0131, zaten bahsetti\u011fim gibi \u00e7ok da uygun olmayan ko\u015fullara sahiplerdi. Ayr\u0131ca kendilerini korumak i\u00e7in hastalarla daha az temas etmek istiyorlar vs. Pandemi sonu\u00e7ta beklenmedik bir \u015fey, tamam, ama \u015funu da g\u00f6rd\u00fck ki sistem de adaptasyon yetene\u011fi zay\u0131f bir sistem.<\/p>\n

Di\u011fer yandan, s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde belediyelerin kad\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 merkezleri kapand\u0131. A\u00c7SAP\u2019lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u0130yi Ya\u015fam Merkezleri\u2019ne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Buralarda spiral uygulamas\u0131 halen devam ediyormu\u015f ama ben i\u015fin i\u00e7inde olan biri olmama ra\u011fmen bunu tesad\u00fcfen duydum. Herkesin bilgisi dahilinde olan bir \u015fey de\u011fil. Ve bilgi yoksa hizmete ula\u015f\u0131m da olmaz.<\/p>\n

Peki devlet hastanelerinde durum nas\u0131l?<\/strong><\/p>\n

Devlet hastanelerinde de aile planlamas\u0131 hizmetleri uygulanm\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc oralarda da A\u00c7SAP kliniklerinde uygulan\u0131yordu. Oradan sorumlu doktorlar emekli olunca yerlerine yenileri atanmad\u0131 ve de normal poliklinik yapan hekimler de performans sistemiyle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in performans\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck diye buna vakit ay\u0131rmak istemiyorlar. Hele ki dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmeti uzun zaman alacak bir \u015fey oldu\u011fu i\u00e7in neredeyse ula\u015f\u0131lmaz durumda.<\/p>\n

T\u00fcm bu sistemin de\u011fi\u015fmesi k\u00fcrtaj tart\u0131\u015fmalar\u0131yla benzer zamanlarda ba\u015flad\u0131. Aile hekimli\u011fine ge\u00e7i\u015f daha \u00f6nce oldu; ancak bunun aile hekimli\u011fine entegrasyonu, bu y\u00f6ntemlerin temin sorunlar\u0131 hepsi bir arada oldu. Nas\u0131l ki k\u00fcrtaj\u0131 fiili olarak ortadan kald\u0131rd\u0131lar, bu hizmetleri de zamanla ula\u015f\u0131lamaz hale getirdiler. Asl\u0131nda burada \u00e7ok ciddi bir e\u015fitsizlik var tabii ki. Ula\u015f\u0131lamaz diyoruz ama kime ula\u015f\u0131lamaz? Tabii ki paras\u0131 olmayana. Paras\u0131 olan her ko\u015fulda ula\u015f\u0131r. \u00d6zel hastaneye gider, verir paray\u0131 spiralini de takt\u0131r\u0131r, dan\u0131\u015fmanl\u0131k da al\u0131r, hap\u0131n\u0131 da al\u0131r. 3-5 sene \u00f6nce 7,5 lira olan hap \u015fuan 60 lira. Ya da spiral bedeli 500-700 TL aras\u0131nda. A\u00e7l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131nda ya\u015fayan insanlar bu b\u00fct\u00e7eyi nas\u0131l ay\u0131racaklar? Yani asl\u0131nda do\u011fum kontrol y\u00f6ntemleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan insanlar\u0131 kendi haline b\u0131rakm\u0131\u015f oluyorsun. Gebelik sonland\u0131rmak istedi\u011finde de \u201cyapmam\u201d diyorsun. Yani sistem \u015fu an tek bir \u015feyi destekliyor: \u201cDo\u011fur\u201d diyor. Do\u011fur diyor ama \u201cbakar\u0131m\u201d bile demiyor, o da ayr\u0131 bir sorun tabii.<\/p>\n

\u00c7ok hakl\u0131s\u0131n. Burada asl\u0131nda iki talep \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor: T\u00fcm bu hizmetlerin \u00fccretsiz olmas\u0131 ve elbette ula\u015f\u0131labilirli\u011finin garanti alt\u0131na al\u0131nmas\u0131. Ki k\u00fcrtaj hakk\u0131m\u0131z\u0131n fiilen gasp\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda bu sorunun yak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yoruz. T\u00fcrkiye\u2019de k\u00fcrtaj yasal olmas\u0131na ra\u011fmen ve \u00fcstelik Arjantin vb. \u00f6rneklerdeki gibi “vicdani ret” gibi bir madde olmamas\u0131na ra\u011fmen fiilen uygulanm\u0131yor. Bu konuyu nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsun?<\/strong><\/p>\n

Pandemi ba\u015f\u0131nda bir kad\u0131n \u0130stanbul Tabip Odas\u0131\u2019na ula\u015ft\u0131 ve dedi ki \u201c5 haftal\u0131k gebeyim, e\u015fim imza veriyor ama k\u00fcrtaj yapt\u0131ram\u0131yorum.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc hastanenin biri \u201cpandemi hastanesiyiz yapm\u0131yoruz\u201d diyor, di\u011feri de \u201cben yapm\u0131yorum\u201d diyor. Ben o zaman jinekoloji derne\u011fi y\u00f6netim kurulundan bir meslekta\u015f\u0131m\u0131 arad\u0131m. \u201cHi\u00e7bir \u015fey yapam\u0131yoruz. Ba\u015fka bir \u015fehre gidebiliyorsa ba\u015fka bir \u015fehre gitsin,\u201d dedi. Bakanl\u0131k istemeyen yapmaz diyerek serbestlik getiriyor. Bir kad\u0131n\u0131n k\u00fcrtaj olabilmek i\u00e7in bir yerden bir yere transfer olmas\u0131 \u00e7ok ciddi bir sorun. Bu hem maddi bir y\u00fck, hem de zaten ba\u015fka zorlay\u0131c\u0131 ko\u015fullar\u0131 olabilir.<\/p>\n

\u00d6te yandan, do\u011frudan baz\u0131 ba\u015fhekimliklerin yap\u0131lmamas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bask\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin duyumlar geliyor. Bir de durum \u00f6yle bir noktaya geliyor ki mesela birka\u00e7 sene \u00f6nce bir ara\u015ft\u0131rma bulgular\u0131ndan biri olarak konu\u015fulmu\u015ftu: Bir hekim diyor ki \u201cBen yapar\u0131m asl\u0131nda ama kimse yapm\u0131yor, bir ki\u015fi yapsa ben de yapar\u0131m.\u201d Yani mecburi bir “vicdani ret” bask\u0131s\u0131 var gibi duruyor. Bu elbette bir\u00e7ok \u00fclke i\u00e7in sorun. \u0130talya\u2019da da y\u00fczde 50\u2019ye yak\u0131n bir vicdani ret oran\u0131 var. Ki baz\u0131 b\u00f6lgelerde y\u00fczde 90\u2019a var\u0131yormu\u015f bu oran. Hekimin bir m\u00fcdahaleyi yapmama hakk\u0131 var ama bunun \u015f\u00f6yle bir s\u0131n\u0131r\u0131 var: Birincisi, acilse bunu muhakkak yapmak zorunda, o durumda se\u00e7me \u015fans\u0131 yok; ikincisi de o yapm\u0131yorsa yerine yapacak birini bulmak zorunda. Ama bunun T\u00fcrkiye\u2019de bu \u015fekilde uygulanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Kadir Has \u00dcniversitesi\u2019nin 2020 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 oran \u00e7ok korkun\u00e7: T\u00fcrkiye\u2019de iste\u011fe ba\u011fl\u0131 k\u00fcrtaj sadece 10 tane kamu hastanesinde yap\u0131l\u0131yor. Kalanlar\u0131n hepsinde yap\u0131lm\u0131yor diye bir durum yok ama bir k\u0131sm\u0131ndan cevap bile alam\u0131yorsun!<\/p>\n

Bu ger\u00e7ekten \u00e7ok korkun\u00e7 bir tablo ve kad\u0131nlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli bir hakk\u0131n da kayb\u0131 anlam\u0131na geliyor. Uygulanm\u0131yor bile demek az kal\u0131yor, tabloya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda fiilen yasaklanm\u0131\u015f durumda\u2026<\/strong><\/p>\n

Evet ve asl\u0131nda yine \u015f\u00f6yle diyebiliriz: Paras\u0131 olmayana yasak! Paras\u0131 olan \u00f6zel hastaneye gidip yapt\u0131rabiliyor. Ben 96-2001 aras\u0131nda ihtisas yaparken, o zaman bile, \u00e7ok sa\u011fl\u0131ks\u0131z y\u00f6ntemlerle kendi kendine d\u00fc\u015f\u00fck yapmaya \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlar geliyordu. B\u00fcy\u00fck enfeksiyonlarla geliyorlar, rahimlerini, yumurtal\u0131klar\u0131n\u0131 kaybediyorlar\u2026 \u015eu an kad\u0131nlar\u0131n g\u00f6rece avantaj\u0131 internetten baz\u0131 bilgilere ve dolay\u0131s\u0131yla alternatif y\u00f6ntemlere ula\u015fabilmeleri. Mesela, d\u00fc\u015f\u00fck hap\u0131na ula\u015fabiliyorlar ama kutu fiyat\u0131 15 lira olan bir ilac\u0131n 4 tanesine 700-1000 lira para \u00f6d\u00fcyorlar. Ve \u00fcstelik bir hekim kontrol\u00fcnde olmamas\u0131 durumunda yine sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi sonu\u00e7larla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabiliyorlar.<\/p>\n

\u00d6zel hastaneler ise \u00e7ok fahi\u015f fiyatlar al\u0131yor. Yani hizmetlere yine paras\u0131 olanlar ula\u015f\u0131yor. Ticarile\u015fmenin en \u00f6nemli sonucu e\u015fitsizli\u011fi derinle\u015ftirmesi. Bir ki\u015fi gidiyor \u00f6zel bir hastaneden hizmet al\u0131yor, bir ki\u015fi de hizmet alam\u0131yor! Bu kadar b\u00fcy\u00fck bir u\u00e7urum var ortada.<\/p>\n

Kad\u0131nlar\u0131n ne kadar\u0131 d\u00fczenli olarak cinsel sa\u011fl\u0131k kontrollerini yapt\u0131r\u0131yor? Bu konuda bir istatistik var m\u0131?<\/strong><\/p>\n

Do\u011frudan bir istatistik veremem ama \u015funu s\u00f6yleyebilirim: Cinsel ili\u015fkisi olmayan kad\u0131nlar, bir \u015fik\u00e2yetleri yoksa menopoza kadar kontrole gitmeyebiliyorlar.<\/p>\n

S\u00f6zde annelik kutsal da i\u015fin asl\u0131nda biz anneyi de zaten “kutsal” bir yere koymuyoruz. Anne e\u015fittir bak\u0131c\u0131; gebe e\u015fittir ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131\u2026 Sistem anneli\u011fi destekliyor; anneyi de\u011fil.<\/p><\/blockquote>\n

A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak gebelik s\u00fcre\u00e7leri i\u00e7in geliyorlar diyebiliriz o zaman\u2026<\/strong><\/p>\n

Evet ve gebelik s\u00fcrecinde geldiklerinde ise ne kadar\u0131 yine o muayenehanede ba\u015frolde oluyor, bunu da d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerek. Erkek egemen sistemin anneli\u011fi te\u015fvik etti\u011fini ve bir kad\u0131n\u0131 anne ise de\u011ferli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyoruz mesela\u2026 Evet ama gebelik muayenelerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, o muayenelerde bile kad\u0131ndan \u00e7ok bebek \u00f6ncelenmiyor mu? Her geldi\u011finde ultrason yap\u0131yoruz mesela, oysa ultrason kad\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili de\u011fil, bebek sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na bak\u0131yoruz orada. Kad\u0131na derdin var m\u0131, nas\u0131l hissediyorsun, uyuyor musun diye sorulmuyor genelde\u2026 Kad\u0131n tam bir ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 konumda g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor, etrafta koca da dahil yak\u0131n \u00e7evre gebelik polisleri haline geliyor ve s\u00fcrekli kad\u0131na \u015funu yap, bunu yapma, \u015funu yeme bebe\u011fe zarar verir vs. diyerek zaten ciddi bir bask\u0131 uyguluyor. Sonra kad\u0131n doktora geliyor ama yine bir \u00f6zne olarak ortada yok. Ba\u015frolde bebek var, do\u011fumdan sonra da o olmaya devam ediyor. S\u00f6zde annelik kutsal da i\u015fin asl\u0131nda biz anneyi de zaten “kutsal” bir yere koymuyoruz. Anne e\u015fittir bak\u0131c\u0131; gebe e\u015fittir ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131\u2026 Sistem anneli\u011fi destekliyor; anneyi de\u011fil.<\/p>\n

HPV a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n da sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin niteli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan turnusol i\u015flevi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bug\u00fcn bir\u00e7ok kad\u0131n, a\u015f\u0131s\u0131\/\u00e7aresi olan bir hastal\u0131k nedeniyle \u2013 rahim a\u011fz\u0131 kanseri- hayat\u0131n\u0131 kaybediyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u015f\u0131lar maliyetli ve T\u00fcrkiye\u2019de devlet bu a\u015f\u0131y\u0131 kar\u015f\u0131lam\u0131yor. Benzer s\u00fcre\u00e7 \u015fu an COVID-19 a\u015f\u0131lar\u0131 nedeniyle de g\u00fcndemde. Bir\u00e7ok insan a\u015f\u0131ya ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6l\u00fcyor. Halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 konusunda da \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olan bir hekim olarak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n bu \u015fekilde piyasala\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsun? A\u015f\u0131n\u0131n devlet kapsam\u0131na al\u0131nmas\u0131 konusunda \u00e7al\u0131\u015fmalar var m\u0131?<\/strong><\/p>\n

Asl\u0131nda bakanl\u0131k ba\u015flarda a\u015f\u0131y\u0131, ilkokul d\u00f6nemi a\u015f\u0131 program\u0131na entegre edece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu; ama a\u015f\u0131 maliyetli gelince yine tercih ve \u00f6ncelikler devreye girdi ve bu entegrasyon olmad\u0131. Asl\u0131nda a\u015f\u0131 bir koruma hizmeti olarak yine \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir e\u015fitsizli\u011fi i\u015faret ediyor. HPV a\u015f\u0131s\u0131na bizden bile daha \u00e7ok kimin ihtiyac\u0131 var? Sahra alt\u0131 \u00fclkelerin\u2026 Ama oralarda kad\u0131nlar daha smear testine bile eri\u015femiyorlar. T\u00fcrkiye\u2019de de ayn\u0131 e\u015fitsizlik devam ediyor. Paras\u0131 olan gidiyor a\u015f\u0131y\u0131 yapt\u0131r\u0131yor. Bir a\u015f\u0131 600 lira; 15 ya\u015f alt\u0131nda iki doz, \u00fczerinde \u00fc\u00e7 doz gerekiyor, nas\u0131l yapt\u0131rabileceksin? B\u00fct\u00e7enden o paray\u0131 ay\u0131rabilecek misin? Di\u011fer bir sorun da bilinirli\u011finin de az olmas\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla talep de etmiyor insanlar.<\/p>\n

Sorun bir kez daha kayna\u011f\u0131n nereye aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 meselesine \u00e7\u0131k\u0131yor asl\u0131nda. T\u00fcrkiye\u2019de istenince nelere kaynak ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz ancak halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, kad\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00f6ncelikli g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi i\u00e7in bunu bir k\u00fclfet olarak g\u00f6r\u00fcyorlar diyebilir miyiz?<\/strong><\/p>\n

\u00c7ok hakl\u0131s\u0131n. Hatta ayn\u0131 \u015fey Covid-19 a\u015f\u0131lar\u0131 s\u00fcrecinde de olmad\u0131 m\u0131, olmuyor mu? Sorun ger\u00e7ekten kayna\u011f\u0131 nereye ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131nla, neyi \u00f6ncelikli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnle alakal\u0131. Devlet sa\u011fl\u0131ktan elini \u00e7ekti. \u015eimdi \u015fehir hastaneleri a\u00e7t\u0131 ve \u015fehir hastanelerine hasta garantisi verdi. Otel sanki\u2026 Sen o zaman zaten korumayacaks\u0131n ki, insanlar hasta olsun da oraya gitsin isteyeceksin. Bu bize bir kez daha sistemin hastal\u0131\u011f\u0131 ve tedaviyi destekledi\u011fini g\u00f6steriyor. \u201cTetkiklere, ameliyatlara paralar yat\u0131ral\u0131m ama a\u015f\u0131ya, yani koruyucu y\u00f6ntemlere para yat\u0131rmayal\u0131m,\u201d diyor. Oysa tedavi her zaman korumadan maliyetlidir. Ama kamunun de\u011fil de \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn belirleyici olmas\u0131 buradaki anlay\u0131\u015f\u0131 da belirliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zel sekt\u00f6r tedaviden, yap\u0131lan ameliyattan kazan\u0131yor.<\/p>\n

Gebeli\u011fi sonland\u0131rma ve gebeli\u011fi \u00f6nleyici y\u00f6ntemlere ula\u015fma sorunu \u00e7ok yak\u0131c\u0131. H\u00e2l\u00e2 yasal ve hakk\u0131m\u0131z olan bir \u015feye ula\u015fam\u0131yoruz. Ben bunun da bir t\u00fcr \u015fiddet oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Devlet eliyle kad\u0131nlara uygulanan bir \u015fiddet.<\/p><\/blockquote>\n

Bu soruyu sadece hekim Irmak\u2019a de\u011fil; bir kad\u0131n olarak t\u00fcm bu sorunlar\u0131 bizzat kendi de ya\u015fayan; \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ne, ya\u015famlar\u0131m\u0131za, haklar\u0131m\u0131za d\u00f6n\u00fck sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele arkada\u015f\u0131m\u0131z olan Irmak\u2019a sormak istiyorum. Erkek egemen kapitalist sistem i\u00e7inde kad\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve bunla olduk\u00e7a ba\u011flant\u0131l\u0131 olan beden politikalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6ncelikli m\u00fccadele taleplerimiz sence neler olmal\u0131? <\/strong><\/p>\n

Benim i\u00e7in gebeli\u011fi sonland\u0131rma ve gebeli\u011fi \u00f6nleyici y\u00f6ntemlere ula\u015fma sorunu \u00e7ok yak\u0131c\u0131. H\u00e2l\u00e2 yasal ve hakk\u0131m\u0131z olan bir \u015feye ula\u015fam\u0131yoruz. Ben bunun da bir t\u00fcr \u015fiddet oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Devlet eliyle kad\u0131nlara uygulanan bir \u015fiddet. \u201cDo\u011furmak istemiyorum\u201d diyene \u201cdo\u011furacaks\u0131n\u201d diyor. \u201cSonland\u0131rmak istiyorum\u201d diyene \u201cben \u00f6demem\u201d diyor. Bu da bir \u015fiddet. Bu konunun \u00e7ok \u00f6ncelikli oldu\u011funu, bu tutumun kad\u0131nlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 etkileyecek ciddi sonu\u00e7lar\u0131 oldu\u011funu tarihsel bir\u00e7ok \u00f6rnekten de biliyoruz.<\/p>\n

Bunun yan\u0131nda tabii ki kad\u0131na y\u00f6nelik erkek \u015fiddeti \u00e7ok \u00f6ncelikli. Biz hekimler de bundan muaf de\u011filiz. Hekim-hekim; hekim-asistan, hekim-hasta aras\u0131ndaki ili\u015fkilerde de erkek \u015fiddetini \u00f6nleme ve bu \u015fiddetle m\u00fccadele mekanizmalar\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z var. M\u00fccadelemizin bir aya\u011f\u0131 da bu olmal\u0131.<\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 olarak bak\u0131nca da \u015f\u00f6yle bir \u015fey akl\u0131ma geliyor: Sa\u011fl\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7ok kad\u0131n \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Hem\u015firelik hizmetlerinin neredeyse tamam\u0131 kad\u0131n. Fakat buna ra\u011fmen pandemi \u015funlar\u0131 g\u00f6sterdi: \u00c7ocuk bak\u0131m\u0131ndan o kadar \u00e7ok kad\u0131nlar sorumlu ki kre\u015fler kapat\u0131l\u0131yor ve mesela hem\u015fireler ma\u011fdur oluyor. Toplumsal cinsiyet bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile bu tip e\u015fitlenmeler sa\u011flanabilir, hastane kre\u015fleri de buna dahil olmak \u00fczere toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fini destekleyecek \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015f\u0131labilir.<\/p>\n

Ve sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakarsak, birincil basama\u011f\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi, tarama programlar\u0131 hakk\u0131nda bilgilendirmelerin artmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli. Bir kad\u0131n en kolay aile hekimine gidebiliyor \u00e7\u00fcnk\u00fc bir-iki sokak \u00f6tesinde\u2026 Bu hizmetlerin birinci basama\u011fa \u00fccretsiz olarak entegre edilmesi \u00e7ok \u00f6nemli. Ba\u015fta gen\u00e7 kad\u0131nlar olmak \u00fczere t\u00fcm kad\u0131nlar, cinsel yolla bula\u015fan enfeksiyonlar, cinsellik, cinsel sa\u011fl\u0131k vb. ilgili temel bilgilere birincil basamakta dan\u0131\u015fmanl\u0131k anlam\u0131nda ula\u015fabilmeliler. Gerekti\u011finde buralardan destek alabilmeliler, tarama istediklerinde taranabilmeliler ve bu konuda ayr\u0131mc\u0131l\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015fmamalar\u0131 gerekir.<\/p>\n

Sistem, ikili cinsiyet sistemi \u00fczerine kurulu ve bunun d\u0131\u015f\u0131nda kalan her \u015feyi heteronormatif bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla g\u00f6rmezden geliyor.<\/p><\/blockquote>\n

Kad\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 derken daha \u00e7ok kad\u0131nlar \u00fczerinden konu\u015ftuk ancak rahmi olanlar \u015feklinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, translar\u0131n tarama programlar\u0131ndan yeterince yararlanamad\u0131klar\u0131n\u0131 biliyoruz. Hem ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011frad\u0131klar\u0131 ve\/veya u\u011frayacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in hem de belki yapt\u0131rmalar\u0131 gerekti\u011fini bilmedikleri i\u00e7in. Bu konuda bilgilendirme ve LGBT\u0130+’lar\u0131 sa\u011fl\u0131k sistemi i\u00e7inde daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lma konusunda \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u00fcrd\u00fcrmeliyiz. Bu en ba\u015fta t\u0131p e\u011fitimi s\u00fcrecinde ba\u015fl\u0131yor, ben mesela t\u0131p e\u011fitimi al\u0131rken LGBT\u0130+ sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin \u00f6zel bir e\u011fitim almad\u0131m. Translar s\u00f6z konusu oldu\u011funda t\u0131p sadece d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecine odaklan\u0131yor. Oysaki mesela bir trans hangi sa\u011fl\u0131k riskleri ta\u015f\u0131yor, hangi kontrolleri olmas\u0131 gerekir\u2026 Mesela \u00e7o\u011fu seks i\u015f\u00e7isi ve cinsel yolla bula\u015fan enfeksiyonlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi risk alt\u0131ndalar. Peki ne kadar\u0131 taran\u0131yor? Ne kadar\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015fmadan bu tarama hizmetine ula\u015fabiliyor? Ne kadar\u0131 kondoma eri\u015febiliyor? Ama sa\u011fl\u0131k sistemi, e\u011fitim s\u00fcrecinden ba\u015flayarak bu konular\u0131 hi\u00e7 g\u00f6rm\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc asl\u0131nda sistem en ba\u015f\u0131nda s\u00f6yledi\u011fimiz gibi \u00fcreme \u00fczerine kurulu ve bunlar \u00fcreme ile bir arada giden sistemler de\u011fil. Tabii burada penetratif \u00fcremeyi kastediyorum, yoksa bir lezbiyen \u00e7ift de sperm donasyonu ile gebe kalabilir, ama bunun da \u00f6n\u00fc kesiliyor. Sistem, ikili cinsiyet sistemi \u00fczerine kurulu ve bunun d\u0131\u015f\u0131nda kalan her \u015feyi heteronormatif bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla g\u00f6rmezden geliyor.<\/p>\n

\u00d6te yandan, kad\u0131n g\u00fcndemi olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda T\u00fcrkiye\u2019de kad\u0131na y\u00f6nelik erkek \u015fiddeti o kadar fazla ki ba\u015fka hi\u00e7bir \u015fey g\u00fcndem olam\u0131yor. G\u00fcnde \u00fc\u00e7 kad\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcrken ba\u015fka konu konu\u015fulam\u0131yor maalesef. Mesela k\u00fcrtaj \u00e7ok kritik bir konu ama onu ancak k\u00fcrtaj tekrar g\u00fcndeme gelirse \u2013hatta iktidar getirirse- biz g\u00fcndeme al\u0131yoruz. \u015eu an \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ni konu\u015fuyoruz. \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi kad\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00e7ok \u00f6nemli bir yerde de\u011fil mi? Toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fini savunuyor. Zaten sa\u011fl\u0131\u011fa eri\u015fimdeki en \u00f6nemli e\u015fitsizlik de bu de\u011fil mi? \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nden \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131z dedi\u011finde, kad\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00f6n\u00fcne de direkt bir engel koymu\u015f oluyor.<\/p>\n

TTB disiplin y\u00f6netmeli\u011finde kabul edilen uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelere uygun davranmak y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc var. Buna \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi, CEDAW, her \u015fey dahil. B\u00fct\u00fcn bunlar TTB\u2019nin nerede durdu\u011funu g\u00f6steren \u015feyler, ben de gururla s\u00f6yl\u00fcyorum bunu \u00e7\u00fcnk\u00fc ben de orada \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir kad\u0131n olarak bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fine y\u00f6nelik b\u00f6yle bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131 \u00e7ok \u00f6nemsiyorum.<\/p><\/blockquote>\n

Irmak, verdi\u011fin bilgiler ve yorumlar\u0131n i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim. Son olarak, TTB\u2019de \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir hekim olarak TTB\u2019nin kad\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 hakk\u0131nda da k\u0131saca bilgi verebilir misin? <\/strong><\/p>\n

TTB\u2019nin kad\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve kad\u0131n hekimlik kolu var. Hem merkezde var hem de bir\u00e7ok odan\u0131n kendi alt birimi olarak mevcut. Bu \u00e7ok \u00f6nemli \u00e7\u00fcnk\u00fc bu \u015fekilde her \u015fey toplumsal cinsiyet s\u00fczgecinden ge\u00e7irilerek de\u011ferlendiriliyor ve buna uygun bir politika olu\u015fturulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

\u015eu anda cinsel \u015fiddeti \u00f6nleme ve toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fini destekleme y\u00f6n\u00fcnde bir y\u00f6nerge \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u015eiddete u\u011frayan kad\u0131nlar ba\u015fvuru ald\u0131\u011f\u0131nda, gerek hekim-hekim aras\u0131nda, gerek hasta-hekim aras\u0131nda nas\u0131l bir yol izlemeli, nas\u0131l mekanizmalar\/birimler olmal\u0131 \u00fczerine kad\u0131n hekimlik kolu olarak bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fct\u00fcyoruz.<\/p>\n

Ayr\u0131ca 2017\u2019deki kongrede toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fi tutum belgesi kabul edilmi\u015fti. Birtak\u0131m etik bildirgeler var ve TTB disiplin y\u00f6netmeli\u011finde kabul edilen uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelere uygun davranmak y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc var. Buna \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi, CEDAW, her \u015fey dahil. B\u00fct\u00fcn bunlar TTB\u2019nin nerede durdu\u011funu g\u00f6steren \u015feyler, ben de gururla s\u00f6yl\u00fcyorum bunu \u00e7\u00fcnk\u00fc ben de orada \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir kad\u0131n olarak bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fine y\u00f6nelik b\u00f6yle bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131 \u00e7ok \u00f6nemsiyorum\u2026 Elbette bu da kad\u0131n m\u00fccadelesinin bir kazan\u0131m\u0131. Hi\u00e7bir \u015fey tepeden olmad\u0131. Ayn\u0131 zamanda kad\u0131nlar\u0131n \u00f6rg\u00fctsel faaliyetlerde daha fazla rol almas\u0131n\u0131 desteklemek amac\u0131yla yine bu m\u00fccadelelerle elde edilmi\u015f bir kad\u0131n kotas\u0131 mevcut.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kad\u0131n Hastal\u0131klar\u0131 ve Do\u011fum Uzman\u0131 Dr. Irmak Sara\u00e7 ile 28 May\u0131s Kad\u0131n Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Hareketi G\u00fcn\u00fc vesilesiyle T\u00fcrkiye\u2019de kad\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve sa\u011fl\u0131k hizmetleri \u00fczerine konu\u015ftuk. S\u00f6yle\u015fi: Cemre \u0130lkan Merhaba Irmak, bug\u00fcn kad\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 dedi\u011fimizde daha \u00e7ok \u00fcreme sa\u011fl\u0131\u011f\u0131ndan bahsedildi\u011fini, hizmetlerin de daha \u00e7ok do\u011furganl\u0131k odakl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Erkek egemen sistemin besledi\u011fi bu anlay\u0131\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda sen bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":1122,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[126,100],"tags":[178,179,177,109],"class_list":["post-1121","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politika","category-soylesi","tag-28-mayis","tag-hpv","tag-kadin-sagligi","tag-kurtaj-hakki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1121","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1121"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1121\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1146,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1121\/revisions\/1146"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}