{"id":2326,"date":"2023-07-26T12:48:25","date_gmt":"2023-07-26T09:48:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/?p=2326"},"modified":"2023-07-26T14:28:11","modified_gmt":"2023-07-26T11:28:11","slug":"barbie-filmi-kenleri-anlamak-zorunda-miyiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/2023\/07\/26\/barbie-filmi-kenleri-anlamak-zorunda-miyiz\/","title":{"rendered":"Barbie filmi: Ken\u2019leri anlamak zorunda m\u0131y\u0131z?"},"content":{"rendered":"\n

Greta Gerwig\u2019in merakla beklenen Barbie<\/em> filmi vizyona girdi. Filmin \u00e7ekilece\u011fini duydu\u011fumdan beri \u00e7ok heyecanl\u0131yd\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc U\u011fur B\u00f6ce\u011fi <\/em>(2017), K\u00fc\u00e7\u00fck Kad\u0131nlar<\/em> (2019) gibi filmlerinde kad\u0131n karakterleriyle kendimize dair par\u00e7alar buldu\u011fumuz, canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Frances Ha<\/em> (2012) karakteriyle kalbimizi eriten Greta Gerwig\u2019in nas\u0131l bir Barbie anlataca\u011f\u0131n\u0131 merak ediyordum. Ancak Gerwig\u2019in Barbie feminizmi ne yaz\u0131k ki Hollywood\u2019un \u00e7izdi\u011fi feminizm s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde kal\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcr\u00fcst olmak gerekirse, Barbie\u2019nin bir t\u00fcr feminizm anlat\u0131s\u0131 i\u00e7in tercih edilmesini zekice buluyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc Barbie, feminist bir ikon olup olmad\u0131\u011f\u0131 y\u0131llard\u0131r tart\u0131\u015f\u0131lan ve kendi i\u00e7inde \u00e7eli\u015fkilerle dolu bir t\u00fcketim \u00fcr\u00fcn\u00fc. 1959 y\u0131l\u0131nda piyasaya ilk s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131na anne veya ev kad\u0131n\u0131 rol\u00fc bi\u00e7en oyuncaklar\u0131n aras\u0131ndan s\u0131yr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Memeleri ve k\u0131vr\u0131mlar\u0131 olan bir bebek olmas\u0131, Barbie\u2019nin \u00fcreticisi Mattel taraf\u0131ndan bile ilk ba\u015flarda tepkiyle kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131. Mattel, kad\u0131nlar\u0131 ve farkl\u0131 beden alg\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirme hedefinden ziyade tamamen zaman i\u00e7inde olu\u015fan bas\u0131n\u00e7lar ve ele\u015ftiriler nedeniyle bir s\u00fcre sonra, kad\u0131n alg\u0131s\u0131n\u0131 stereotiple\u015ftiren orijinal Barbie d\u0131\u015f\u0131nda standart g\u00fczellik kabullerine uymayan, farkl\u0131 ten renklerinde ve beden \u00f6l\u00e7\u00fclerinde kapsay\u0131c\u0131 Barbie\u2019ler \u00fcretti. Dolay\u0131s\u0131yla Barbie\u2019nin feminist bir ikon olma iddias\u0131 epeydir vard\u0131. Ve bu elbette Mattel\u2019in bir pazarlama stratejisiydi. Ne de olsa feminizm, kapitalizmin bir ucundan tutup k\u00e2ra d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015feylerden azade de\u011fil. Barbie, d\u00fcnyan\u0131n en \u00e7ok kazand\u0131ran oyuncaklar\u0131ndan biri olmaya ve Mattel\u2019i zengin etmeye devam ediyor. En \u00e7ok sat\u0131lan Barbie\u2019nin h\u00e2l\u00e2 daha stereotip (sar\u0131\u015f\u0131n ve \u201ckusursuz\u201d v\u00fccut \u00f6l\u00e7\u00fclerine sahip olan) Barbie\u2019ler oldu\u011fu konusunda iddiaya da girerim. Dolay\u0131s\u0131yla Mattel\u2019in feminizm iddias\u0131 olduk\u00e7a yapay ve \u00e7eli\u015fkili. Film de tam olarak bu \u00e7eli\u015fkiye hapsoluyor. Barbie\u2019yle yola \u00e7\u0131k\u0131lan feminizm anlat\u0131s\u0131, feminist bir ba\u015fyap\u0131t olma konusunda s\u0131n\u0131fta kal\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Bu noktadan sonra yaz\u0131n\u0131n spoiler<\/em> i\u00e7erece\u011fi uyar\u0131s\u0131n\u0131 yaparak filme ge\u00e7elim. Film, ustaca bir 2001: Bir Uzay Maceras\u0131 <\/em>(1968) g\u00f6ndermesiyle ba\u015fl\u0131yor. Bir grup k\u0131z \u00e7ocu\u011fu, \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131n\u0131 veya ev i\u015flerini yeniden \u00fcreten ilkel oyuncaklar\u0131yla oynamaktad\u0131r. O s\u0131rada deus ex machina<\/em>\u2019m\u0131z olan dev bir Barbie belirir. Bu, yakla\u015fan bir devrimin habercisidir; feminist devrimin. Oradan b\u00fct\u00fcn kad\u0131n sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, anaerkilli\u011fin h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, kad\u0131nlar\u0131n istedikleri her \u015feyi yapabildikleri Barbie diyar\u0131na yolculuk ederiz. Burada her Barbie\u2019nin bir mesle\u011fi veya meziyeti vard\u0131r. Ba\u015fbakan siyah Barbie, Nobel Fizik \u00d6d\u00fcl\u00fc sahibi Barbie, doktor, avukat, hatta in\u015faat i\u015f\u00e7isi Barbie\u2026 Ama asl\u0131nda hi\u00e7birinin ger\u00e7ekten \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na gerek yoktur \u00e7\u00fcnk\u00fc Barbie diyar\u0131nda hayat\u0131n s\u00fcrmesi i\u00e7in eme\u011fe ihtiya\u00e7 yoktur. Ken\u2019lerin ise pek i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez, hatta hepsi biraz al\u0131k tasvir edilmi\u015ftir. Barbie bir anda \u00f6l\u00fcm \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda her \u015fey ters gitmeye ba\u015flar. Sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in Barbie\u2019nin ger\u00e7ek d\u00fcnyaya gitmesi ve onunla oynayan \u00e7ocu\u011fu bulmas\u0131 gerekir. Ba\u015froldeki Barbie\u2019nin dan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Tuhaf Barbie, yolculuk i\u00e7in kendisine topuklu ayakkab\u0131 veya terlik se\u00e7ene\u011fini sunar. Matrix<\/em>\u2019te (1999) k\u0131rm\u0131z\u0131 veya mavi haptan birini se\u00e7me \u015fans\u0131 olan Neo\u2019nun aksine Barbie\u2019nin se\u00e7im hakk\u0131 yoktur, terlikleri se\u00e7mek zorundad\u0131r. D\u00fcnyaya ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131nda Barbie ger\u00e7ek hayat\u0131n hi\u00e7 de toz pembe olmay\u0131\u015f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015farken, pe\u015fine tak\u0131lan Ken d\u00fcnyay\u0131 erkeklerin y\u00f6netmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00fcy\u00fclenir ve patriyarkay\u0131 Barbie diyar\u0131na ta\u015f\u0131maya karar verir. Barbie\u2019nin geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde hem Barbie diyar\u0131n\u0131 erkek egemenli\u011finden kurtarmas\u0131 hem de varolu\u015f amac\u0131n\u0131 ke\u015ffetmesi gerekecektir. En nihayetinde Barbie topuklulardan vazge\u00e7ip terlikleri giyince art\u0131k \u201cayaklar\u0131 yere basar\u201d ve ger\u00e7ek d\u00fcnyada ya\u015famaya karar verir. Barbie\u2019nin yarat\u0131c\u0131s\u0131 Ruth Handler, Barbie\u2019ye sadece insanlar\u0131n bir sonu oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftir. Daha \u00f6ncesinde bir sonu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark eden Barbie\u2019nin akl\u0131na \u00f6l\u00fcm fikrinin d\u00fc\u015fmesi, daha sonra fanili\u011fi tercih etmesine ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Barbie diyar\u0131nda \u00e7izilen portreden biraz daha bahsedelim. Burada cinsiyet e\u015fitsizli\u011fi yok, toplumsal cinsiyet rolleri yok, ev i\u00e7i emek yok. Kapitalizm olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in emek s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc ve \u00fccret e\u015fitsizli\u011fi yok. Barbie\u2019lerin ve Ken\u2019lerin cinsel organlar\u0131 da yok. Buna ra\u011fmen film \u00f6zc\u00fc bir perspektiften yakla\u015f\u0131yor. Kad\u0131nlar\/kad\u0131nl\u0131k pembeyle, topuklu ayakkab\u0131yla; erkekler\/erkeklik ise (Ken, Barbie diyar\u0131na patriyarkay\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131ktan sonra) atlarla, kavgayla ve kontrols\u00fcz i\u00e7ki t\u00fcketimiyle \u00f6zde\u015fle\u015ftiriliyor. Filmde kuir temalar olmas\u0131na ve kadrosunda lgbti+ oyunculara yer verilmesine ra\u011fmen en nihayetinde Barbie\u2019leri kad\u0131n, Ken\u2019leri de erkek olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcyoruz bu diyarda. Lgbti+ karakterler oldu\u011funu s\u00f6ylemek g\u00fc\u00e7. Kuir temsil i\u00e7in Tuhaf Barbie ve Allan gibi \u201caz\u0131nl\u0131kta\u201d kalan ve di\u011fer Barbie ve Ken\u2019lere ayak uyduramayan karakterler ama\u00e7land\u0131ysa \u015fayet bu niyet kendini epey zay\u0131f sergiliyor.<\/p>\n\n\n\n

Barbie her \u015fey, Ken ise sadece Ken<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u0131pk\u0131 Havva\u2019n\u0131n Adem i\u00e7in yarat\u0131lma hik\u00e2yesinde oldu\u011fu gibi Ken de Barbie i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015f. Barbie\u2019nin sevgilisi olmaktan ba\u015fka hi\u00e7bir \u00f6zelli\u011fi\/i\u015flevi yok. O sadece Ken, bir aksesuar. O kadar ki Barbie ve Ken ger\u00e7ek d\u00fcnyaya gittiklerinde Mattel\u2019in CEO\u2019su Ken\u2019in d\u00fcnyada olmas\u0131n\u0131 umursam\u0131yor bile. Barbie\u2019nin her g\u00fcn\u00fc harika, Ken ise ancak Barbie onunla ilgilendi\u011finde, ilgisine kar\u015f\u0131l\u0131k verdi\u011finde mutlu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Bir noktadan sonra film bizi Ken\u2019le empati kurmaya zorluyor. Barbie, \u00e7aresizlik i\u00e7indeki Ken\u2019in kendi ki\u015fili\u011fini ke\u015ffetmesi i\u00e7in ona yard\u0131m eli uzat\u0131yor. Her ak\u015fam di\u011fer Barbie\u2019lerle e\u011flenip Ken\u2019e zaman ay\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in su\u00e7luluk duyuyor. Ken\u2019in Barbie diyar\u0131na patriyarkay\u0131 ta\u015f\u0131ma nedeni neredeyse Barbie\u2019nin Ken\u2019i yaln\u0131z b\u0131rakmas\u0131na ba\u011flan\u0131yor. \u0130\u015fte o noktadan sonra film b\u00fct\u00fcn feminizmi bir kenara b\u0131rak\u0131p \u201cHerkes birbirine kar\u015f\u0131 anlay\u0131\u015fl\u0131 olsa hi\u00e7bir sorunumuz kalmazd\u0131 asl\u0131nda\u201d fikrine indirgeniyor. Hani ba\u011f\u0131ms\u0131z kad\u0131n karakterlerin keyfini \u00e7\u0131kar\u0131yorduk, neden \u015fimdi Ken\u2019in varolu\u015f krizini izliyoruz? Ken\u2019in kendini Barbie olmadan ger\u00e7ekle\u015ftirip g\u00fc\u00e7lenece\u011fi mesaj\u0131na ger\u00e7ekten ihtiyac\u0131m\u0131z var m\u0131? Filmin hem ger\u00e7ek hayattaki hem de sinemadaki kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f cinsiyet rollerini tersine \u00e7evirme \u00e7abas\u0131 takdir edilesi ama i\u015fin Ken ile empati kurmaya gelmesi keyif ka\u00e7\u0131r\u0131yor. Barbie diyar\u0131n\u0131n feminizmi alt\u0131nda Barbie\u2019ler ve Ken\u2019ler e\u015fitken patriyarkaya ge\u00e7ince Barbie\u2019lerin Ken\u2019lerin hizmet\u00e7ilerine d\u00f6n\u00fc\u015fmelerini izledikten sonra Ken\u2019lerle empati kurmak zorunda m\u0131y\u0131z ger\u00e7ekten? Erkek egemenli\u011finde kad\u0131nlar bin bir t\u00fcrl\u00fc s\u00f6m\u00fcr\u00fcye maruz kal\u0131rken kad\u0131n egemenli\u011finde erkeklerin en fazla kalplerinin k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir durumda biraz da Ken\u2019leri anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda m\u0131y\u0131z?<\/p>\n\n\n\n

Peki patriyarkan\u0131n yenilgisinden sonra hayatlar\u0131m\u0131z Barbie diyar\u0131ndakine mi benzerdi? Barbie fig\u00fcr\u00fc arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Greta Gerwig, ger\u00e7ek d\u00fcnyan\u0131n Barbie\u2019nin pespembe plastik \u00fctopyas\u0131yla uzaktan yak\u0131ndan alakas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve hayatlar\u0131m\u0131zda kocaman bir patriyarka ger\u00e7e\u011fi oldu\u011funu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seren, kad\u0131nlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirecek bir hik\u00e2ye anlatmaya niyetlenmi\u015f hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz. Ancak Barbie, seyri keyifli olmas\u0131na ra\u011fmen didaktik, zay\u0131f ve biraz sorunlu mesajlar veren, feminist filmler listemize zar zor girebilecek bir film. Belli ki Mattel\u2019in Barbie bebeklerinin ve moda d\u00fcnyas\u0131ndan pek \u00e7ok markan\u0131n Barbie temal\u0131 \u00fcr\u00fcnlerinin sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 art\u0131rmaya ise epey katk\u0131s\u0131 olacak.<\/p>\n\n\n\n

Yine de filmin birka\u00e7 noktada hakk\u0131n\u0131 vermek gerek. Gerek oyunculuk ve senaristlik gerekse reji becerisiyle \u00e7ok y\u00f6nl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00e7oktand\u0131r kan\u0131tlayan Greta Gerwig\u2019in alametifarikalar\u0131ndan olan b\u00fcy\u00fcme hik\u00e2yesini burada da g\u00f6r\u00fcyoruz. Barbie\u2019nin ger\u00e7ek d\u00fcnyadaki oyuncak versiyonunun sahibi Sasha\u2019n\u0131n ergenlik d\u00f6neminde anne ile \u00e7at\u0131\u015fma ve uzla\u015fma s\u00fcrecini izliyoruz. Barbie\u2019nin ise ger\u00e7ek d\u00fcnyada ya\u015famaya ba\u015flay\u0131nca ba\u015fka bir b\u00fcy\u00fcme\/ke\u015fif hik\u00e2yesi ba\u015fl\u0131yor asl\u0131nda. Ger\u00e7ek d\u00fcnyaya ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131nda ilk i\u015fi jinekolo\u011fa gitmek oluyor. Filmin \u201captal sar\u0131\u015f\u0131n\u201d imgesini bir \u00f6l\u00e7\u00fcde y\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6yleyebiliriz. Vizyona girdi\u011fi ilk g\u00fcnden itibaren koca koca adamlar\u0131 sinemalara ta\u015f\u0131mas\u0131 da tebess\u00fcm ettiren bir detay olarak akl\u0131mda kalacak. Son olarak, filmde patriyarka kelimesinin defalarca kullan\u0131lmas\u0131 ABD\u2019nin sa\u011fc\u0131 muhafazak\u00e2r fig\u00fcrlerini ve Elon Musk\u2019\u0131 epey rahats\u0131z etmi\u015f. Yeni \u015eafak gazetesi de film daha vizyona girmeden \u201cBarbie LGBT mi oldu? R\u00fcya evinde erke\u011fin ad\u0131 yok<\/em>\u201d diye hay\u0131flanmaya ba\u015flam\u0131\u015f. Bu yaratt\u0131\u011f\u0131 etkinin hat\u0131r\u0131na biraz h\u0131nz\u0131rca bir hevesle, ama t\u00fcm ele\u015ftirileri de sakl\u0131 tutarak, Gerwig ve Barbie<\/em> filmi yine de bir tebriki hak ediyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Greta Gerwig\u2019in merakla beklenen Barbie filmi vizyona girdi. Filmin \u00e7ekilece\u011fini duydu\u011fumdan beri \u00e7ok heyecanl\u0131yd\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc U\u011fur B\u00f6ce\u011fi (2017), K\u00fc\u00e7\u00fck Kad\u0131nlar (2019) gibi filmlerinde kad\u0131n karakterleriyle kendimize dair par\u00e7alar buldu\u011fumuz, canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Frances Ha (2012) karakteriyle kalbimizi eriten Greta Gerwig\u2019in nas\u0131l bir Barbie anlataca\u011f\u0131n\u0131 merak ediyordum. Ancak Gerwig\u2019in Barbie feminizmi ne yaz\u0131k ki Hollywood\u2019un \u00e7izdi\u011fi feminizm s\u0131n\u0131rlar\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":2327,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[93],"tags":[301,302,303,223],"class_list":["post-2326","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat-bilim","tag-barbie","tag-feminizm","tag-greta-gerwig","tag-kapitalizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2326","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2326"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2326\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2340,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2326\/revisions\/2340"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2327"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2326"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2326"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2326"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}