{"id":3496,"date":"2026-04-19T10:19:12","date_gmt":"2026-04-19T07:19:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/?p=3496"},"modified":"2026-04-19T10:19:12","modified_gmt":"2026-04-19T07:19:12","slug":"hormon-hakkim-kolektifi-hormona-mudahaleler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/2026\/04\/19\/hormon-hakkim-kolektifi-hormona-mudahaleler\/","title":{"rendered":"Hormon Hakk\u0131m Kolektifi\u2019nden Ecmel Deniz Do\u011fan: \u201cTranslar\u0131n hormona eri\u015fimine d\u00f6n\u00fck m\u00fcdahaleler politik bir mesele\u201d"},"content":{"rendered":"\n

Mart ay\u0131nda translar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011fa ve hormona eri\u015fimde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden aktivist ve \u00f6rg\u00fctlerden olu\u015fan Hormon Hakk\u0131m Kolektifi kuruldu. Kolektiften Ecmel Deniz Do\u011fan ile hormon eri\u015fimine getirilen k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 ve translar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 hak ihlallerini konu\u015ftuk.<\/em><\/p>\n\n\n\n

S\u00f6yle\u015fi: \u0130rem Y\u0131ld\u0131r\u0131m \u2013 Merve \u015eanl\u0131da\u011f<\/em><\/p>\n\n\n\n

Hormon Hakk\u0131m Kolektifi nas\u0131l ve hangi ama\u00e7larla kuruldu?<\/strong><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Hormon Hakk\u0131m Kolektifi\u2019nin ba\u015flang\u0131c\u0131 yasa tasar\u0131s\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na dayan\u0131yor. Nefret yasas\u0131 ilk g\u00fcndem edildi\u011finde hormona eri\u015fim de T\u00fcrkiye\u2019de giderek zorla\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Biz translar olarak yasa tasar\u0131lar\u0131 konusunda hem derneklerde hem de inisiyatiflerde yo\u011fun olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorduk. Hormon meselesi de bir yandan g\u00fcndemimizdeydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc yasa tasar\u0131s\u0131 ilk s\u0131zd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hormona eri\u015fimde ve cinsiyet uyum s\u00fcrecine eri\u015fimde 21 ya\u015f k\u0131s\u0131tlar\u0131 vard\u0131. O y\u00fczden asl\u0131nda her zaman \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131n oda\u011f\u0131ndayd\u0131. Kolektif olma fikri ise art\u0131k bu konuda daha odakl\u0131, daha yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmemizden \u00e7\u0131kt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc translar\u0131n hormona eri\u015fimine d\u00f6n\u00fck m\u00fcdahaleler art\u0131k tek tek ya\u015fanan aksakl\u0131klar olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Yayg\u0131n ve politik bir mesele haline gelmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 zaten fark ediyorduk. Farkl\u0131 \u015fehirlerden \u00e7ok benzer deneyimler gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Re\u00e7ete eri\u015fimleri, eczanelerde ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131lar, s\u00fcrecin belirsizle\u015fmesi, hekimlerin geri \u00e7ekildi\u011fi durumlar oluyordu. Hastaneler uyum s\u00fcre\u00e7leri bak\u0131m\u0131ndan fiilen kapat\u0131l\u0131yordu. Zaten ya\u015f s\u0131n\u0131r\u0131 dayatmalar\u0131 da vard\u0131. Bunlar bu kadar ayyuka \u00e7\u0131k\u0131p sistematik hale gelince ayr\u0131 odakl\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma yapmam\u0131z gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck.

Ama yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmalar sadece sa\u011fl\u0131k hakk\u0131na eri\u015fimle ya da hormona eri\u015fimle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Lgbti+lara d\u00f6n\u00fck yasa tasar\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131klarda da aktif olarak yer alan bir ekiptik. Translar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 do\u011frudan hedef alan d\u00fczenlemelere kar\u015f\u0131 s\u00f6z \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Meselenin sadece hormon ila\u00e7lar\u0131na eri\u015fim meselesi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n; translar\u0131n kamusal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, bedensel \u00f6zerkli\u011fini ve ya\u015fam kurma pratiklerini do\u011frudan hedef alan bir sald\u0131r\u0131 oldu\u011funun fark\u0131nday\u0131z. Bir yandan hormona eri\u015fim alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bir yandan da bu b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 kolektifimizin politik yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u00c7ok yeni bir yap\u0131y\u0131z ama bir araya gelen ekip uzun zamand\u0131r lgbti+ haklar\u0131 alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan bir ekip oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7ok da yeni say\u0131lmay\u0131z asl\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n

\n

“Hukuki haklar\u0131m\u0131z\u0131n daralt\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ya\u015fam haklar\u0131m\u0131z\u0131n hedef al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, fiilen eri\u015fimin engellendi\u011fi ve kriminalize eden bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7iyoruz.”<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Kurulu\u015funuzdan sonra yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bahsetti\u011fin gibi 20 Kas\u0131m 2024’ten beri T\u00fcrkiye\u2019de translar\u0131n hormona eri\u015fimini hedef alan sistematik bir k\u0131s\u0131tlama mevcut. Bu k\u0131s\u0131tlamalardan ve translar\u0131n sa\u011fl\u0131k hakk\u0131n\u0131 gasp eden uygulamalardan biraz bahsedebilir misin?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

20 Kas\u0131m 2024’te hastanelere idari bir yaz\u0131 gitti. Ama bizler i\u00e7in t\u00fcm s\u00fcre\u00e7 o g\u00fcn ba\u015flamad\u0131. Zaten translar\u0131n hem sa\u011fl\u0131\u011fa hem hormona eri\u015fimi hem de hastane s\u00fcre\u00e7leri uzun y\u0131llard\u0131r zorla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor, doktorlara y\u00f6nelik bask\u0131lar kademeli olarak art\u0131yordu. Bu sadece 20 Kas\u0131m’da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr oldu. Nefret Su\u00e7u Ma\u011fduru Translar\u0131 Anma G\u00fcn\u00fc oldu\u011fu i\u00e7in 20 Kas\u0131m’\u0131n \u00f6zellikle se\u00e7ildi\u011fini, tesad\u00fcf olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun politik bir saikle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Yani mesele s\u00f6yledikleri gibi translar\u0131n uyum s\u00fcre\u00e7lerini sistematik hale getirmek de\u011fil; aksine do\u011frudan ya\u015famlar\u0131m\u0131z\u0131 hedef olan politik bir m\u00fcdahale. 20 Kas\u0131m’dan sonra hormona eri\u015fim, doktor ve hasta ili\u015fkileri sa\u011fl\u0131k hizmeti alan\u0131 olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p dijital alanda nefret s\u00f6yleminin \u00f6znesi haline getirildi. \u0130dari onaylar, denetim s\u00fcre\u00e7leri ba\u015flat\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci ad\u0131m olarak 25 Haziran 2025 tarihini s\u00f6yleyebiliriz. T\u00fcrkiye \u0130la\u00e7 ve T\u0131bbi Cihaz Kurumu, valiliklere g\u00f6nderdi\u011fi yaz\u0131yla birlikte e-re\u00e7ete zorunlulu\u011fundan sonra bu defa da 21 ya\u015f k\u0131s\u0131t\u0131 getirdi. Asl\u0131nda \u015fu anda bu idari i\u00e7 yaz\u0131\u015fman\u0131n h\u00e2l\u00e2 kanunen bir ge\u00e7erlili\u011fi yok. Halen de 18 ya\u015f\u0131n\u0131 dolduran her ergin ki\u015fi cinsiyet uyum s\u00fcrecine ba\u015flayabilir T\u00fcrkiye’de. Ama fiiliyata bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman \u015fu an 21 ya\u015f ve alt\u0131ndaki hi\u00e7 kimse hormona eri\u015femiyor. Hem medeni kanunla \u00e7eli\u015fen bir durum var hem de alenen bir hukuksuzluk oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Hem hukuki haklar\u0131m\u0131z\u0131n daralt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hem de ya\u015fam haklar\u0131m\u0131z\u0131n hedef al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, fiilen eri\u015fimin engellendi\u011fi ve kriminalize eden bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7iyoruz. Asl\u0131nda bu T\u00fcrkiye’de son d\u00f6nemlerde hem kad\u0131n hareketi hem de lgbti+ hareketi i\u00e7erisinde do\u011frudan, \u00e7ok s\u0131k g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bir \u015fey. B\u00f6yle pratiklerde genelde translar do\u011frudan hedef al\u0131nan ilk grup oluyorlar, en k\u0131r\u0131lgan grup olduklar\u0131 i\u00e7in. Burada da bunu g\u00f6rm\u00fc\u015f olduk.

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015famay\u0131 da son zamanlarda F64 tan\u0131 koduyla hormon re\u00e7etelerine getirilen k\u0131s\u0131tlama olarak \u00f6zetleyebilirim. 2026 ba\u015f\u0131ndan sonra sadece 21 ya\u015f alt\u0131 de\u011fil t\u00fcm translar\u0131n hormona eri\u015fimleri zorla\u015fm\u0131\u015f durumda. F64 \u201ctransseks\u00fcelizm\u201d kodu olarak ge\u00e7en ila\u00e7lar \u015fu anda sistematik olarak re\u00e7ete edilemiyor. Doktor re\u00e7ete etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, uyum s\u00fcrecinin devam etti\u011fi s\u00f6yleniyor ama ila\u00e7 F64 koduyla de\u011fil ba\u015fka tan\u0131 kodlar\u0131yla re\u00e7ete edilebiliyor. Buradaki amac\u0131n translar\u0131n trans olma, \u201ctan\u0131 alma\u201d halinin azalt\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Trans varolu\u015flar\u0131 zaten do\u011frudan hedef al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, sanki translar yokmu\u015f\u00e7as\u0131na nefret s\u00f6ylemleri h\u00e2kim oldu\u011fu i\u00e7in bunun da algoritmik engeller \u00fczerinden \u00fcretilen, \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131ran, sa\u011fl\u0131k hizmetine eri\u015fimi biraz daha zorla\u015ft\u0131ran ve translar\u0131 y\u0131ld\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n

\n

“Ne olursa olsun \u2018benim bedenim, benim karar\u0131m\u2019 ilkesinden ayr\u0131lmamam\u0131z gerekiyor. Trans varolu\u015flar\u0131 bir tan\u0131ya, bir politik karara s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamaz.”<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Sa\u011fl\u0131k hakk\u0131na eri\u015fimin zorla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 sonucunda hekimlerle ve sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131yla kurulan ili\u015fki nas\u0131l de\u011fi\u015fti?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

En \u00f6nemli s\u0131k\u0131nt\u0131lardan biri hasta-doktor \u00f6zneli\u011finin de ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131. Bilimsel ilkelerle ilerlemesi gerekirken, doktorlar\u0131n da karar verme hakk\u0131 elinden al\u0131n\u0131yor. Doktorun tan\u0131s\u0131 her ne olursa olsun sistem doktora diyor ki \u201cHay\u0131r, ben sana izin verdi\u011fim s\u00fcrece tan\u0131 koyabilirsin. Ben izin vermezsem tan\u0131 koyamazs\u0131n.\u201d Ama tabii ki bu durumu sadece tan\u0131 konmas\u0131na ve hasta-doktor ili\u015fkisine s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmamam\u0131z, bu yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015fmememiz gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc ne olursa olsun, politika yap\u0131c\u0131lar ne derse desin; t\u0131p kurumlar\u0131, uzmanlar, meslek \u00f6rg\u00fctleri ne derse desin \u201cbenim bedenim, benim karar\u0131m\u201d ilkesinden ayr\u0131lmamam\u0131z gerekiyor. Trans varolu\u015flar\u0131 bir tan\u0131ya, bir politik karara s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamaz. Bu bir \u00e7e\u015fitlilik, bunun her zaman fark\u0131nda olmam\u0131z gerekiyor. O y\u00fczden ister 21 ya\u015f k\u0131s\u0131tlamas\u0131 ister di\u011fer k\u0131s\u0131tlamalar olsun, hormona eri\u015fimi \u201cbenim bedenim, benim karar\u0131m\u201d ilkesi \u00fczerinden tart\u0131\u015fmam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

T\u0131p bu noktada bizi denetleyen de\u011fil destekleyen yer olmak durumunda. Ama \u015fu an t\u0131bb\u0131n geldi\u011fi nokta ve iktidar\u0131n denetim ara\u00e7lar\u0131 ile birlikte t\u0131p bir destek mekanizmas\u0131 olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p denetleyici bir mekanizmaya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda. Bu da hekim ve hasta ili\u015fkisini zedeliyor, k\u0131r\u0131lgan hale getiriyor. Hekimler destek olmak isteseler de sistemin kendisi onlar\u0131 geri \u00e7ekilmek durumunda b\u0131rak\u0131yor. \u0130ki taraf\u0131 da yaln\u0131zla\u015ft\u0131ran bir yap\u0131dan bahsediyoruz. Herhangi bir destek ald\u0131\u011f\u0131m\u0131 ben \u015fahsi olarak hissetmiyorum, akranlar\u0131m da hissetmiyor.<\/p>\n\n\n\n

Cinsiyet uyum s\u00fcreci hasta-hekim ili\u015fkisinden ziyade daha \u00e7ok bir onay prati\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda. Bu da ki\u015finin kendiyle kurdu\u011fu kimliksel ili\u015fkisini, sosyal hayat\u0131n\u0131 do\u011frudan etkileyen bir \u015feye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz bu hormona eri\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman bunun ne kadar ya\u015famsal bir mesele oldu\u011funu, ne kadar hayat\u0131n i\u00e7inden bir mesele oldu\u011funu biliyoruz. Ama bu bir onay mercine, hukuki s\u00fcre\u00e7lere s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor, medikalize ediliyor. S\u00fcre\u00e7 bundan \u00e7ok daha fazla olmal\u0131. Hekimin burada rol\u00fcn\u00fcn ki\u015finin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131, sosyal ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilmesine ek olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 anksiyete gibi sorunlar varsa bunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmaya y\u00f6nelik olmas\u0131 gerekirken sadece bir denetleyici rol\u00fcne s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f durumda. Bundan dolay\u0131 hekimler de translar da s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015f\u0131yor. Ne bilimsel ne etik, sa\u011fl\u0131k hizmetinin do\u011fas\u0131na uygun herhangi bir s\u00fcre\u00e7 burada y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fcyor. Hekimlerin sistemin temsilcisi de\u011fil de bize yap\u0131lan bu m\u00fcdahalelere kar\u015f\u0131 bizimle birlikte durabilecek bir \u00f6zne haline gelmesini istiyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc dedi\u011fim gibi hem doktorlara hem de bizlere dayat\u0131lan bir s\u00fcre\u00e7 var. O y\u00fczden burada m\u00fcttefik olman\u0131n, birlikte hareket etmenin \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n

Sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin bu \u015fekilde zorla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sadece bir hak ihlali olarak de\u011fil bak\u0131m ili\u015fkisinin par\u00e7alanmas\u0131 olarak da g\u00f6rmemiz gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc do\u011frudan hasta ve doktor ili\u015fkisine, tan\u0131 konulma ili\u015fkisine de girilmi\u015f oluyor. O y\u00fczden bu s\u00fcre\u00e7te yap\u0131labilecek en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015feylerden biri bu par\u00e7alamay\u0131 tersine \u00e7evirmek i\u00e7in translar ve sa\u011fl\u0131k emek\u00e7ileri aras\u0131ndaki yeniden g\u00fcvene dayal\u0131, dayan\u0131\u015fmac\u0131 bir zemin kurmak. Bu dayan\u0131\u015fmac\u0131 zeminden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman t\u0131p destekleyici bir \u015fey olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p g\u00f6zetim arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fen, iktidar\u0131n ara\u00e7salla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir yer olmaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

\n

“Ekonomik g\u00fcvencesizlik sa\u011fl\u0131\u011fa eri\u015fimi do\u011frudan etkileyen fakt\u00f6rlerden biri. Bunun a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmesi; bu sosyal g\u00fcvencesizli\u011fin, bu adaletsizli\u011fin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekiyor.”<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Translar i\u00e7in sadece sa\u011fl\u0131k hakk\u0131n\u0131n gasp edilmesi de\u011fil, hayat\u0131n her alan\u0131nda e\u015fitsizlikler ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131klar s\u00f6z konusu. Bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda translar\u0131n temel talepleri ne? Sa\u011fl\u0131k hakk\u0131na eri\u015fimin zorla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla ekonomik g\u00fcvencesizlik birbirini nas\u0131l besliyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sa\u011fl\u0131k, bar\u0131nma, istihdam, e\u011fitim, sosyal g\u00fcvence, kimli\u011fin tan\u0131nmas\u0131, bunlar birbirinden kopuk meseleler de\u011fil. Tam tersine bir alan daralt\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda di\u011feri de do\u011frudan etkileniyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc her biri ya\u015fam\u0131n bir par\u00e7as\u0131. O y\u00fczden asl\u0131nda taleplerimiz par\u00e7al\u0131 de\u011fil. Kendi bedenlerimizi tayin etme, kimliklerimizi ve ya\u015famlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6zg\u00fcrce ya\u015fayabilme ve kendi s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc s\u00f6yleyebilme hakk\u0131n\u0131 istiyoruz. \u015eu an translar\u0131n ya\u015fam hakk\u0131 zaten hedef al\u0131n\u0131yor. Bir s\u00fcr\u00fc trans cinayetinin, kad\u0131n cinayetinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir ortamda bizim kamusal g\u00fcvenli\u011fimiz yok. Kamusal alanda \u015fiddetsiz ve g\u00fcvenli bir hayat kurabildi\u011fimiz m\u00fcddet\u00e7e zaten sa\u011fl\u0131\u011fa eri\u015fim ya da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmak \u00e7ok daha kolay hale gelecek. O y\u00fczden \u015fiddetsiz, \u00f6ld\u00fcr\u00fclmedi\u011fimiz, e\u015fit ve g\u00fcvenli bir ya\u015fam talebimiz var. Sa\u011fl\u0131k hakk\u0131 tabii ki burada \u00e7ok merkezi bir yerde duruyor. Hormona eri\u015fim, d\u00fczenli takip, ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 hizmetlerine eri\u015fim; bunlar\u0131n her birinde translar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ba\u015fkaca zorluklar var. Bu nedenle bir trans\u0131n sosyal hayata kat\u0131labilmesi ve kendini g\u00fcvende hissedebilmesi i\u00e7in sa\u011fl\u0131\u011fa eri\u015fimi ba\u015fl\u0131ca \u00f6nemli maddelerden biri.<\/p>\n\n\n\n

Ekonomik g\u00fcvencesizlik asl\u0131nda tam da burada devreye giriyor. Zaten bir\u00e7ok trans T\u00fcrkiye\u2019de halihaz\u0131rda istihdamdan d\u0131\u015flan\u0131yor. Kay\u0131td\u0131\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda kalan bir\u00e7ok trans var. Sosyal g\u00fcvenceye eri\u015fim ba\u015ftan s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f durumda. Bu noktada ekonomik g\u00fcvencesizlik sa\u011fl\u0131\u011fa eri\u015fimi do\u011frudan etkileyen fakt\u00f6rlerden biri. Bunun a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmesi; bu sosyal g\u00fcvencesizli\u011fin, bu adaletsizli\u011fin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekiyor. En basit bir \u00f6rnek olarak, \u015fu an cinsiyet uyum s\u00fcre\u00e7leri her hastanede yok ve \u015fehir de\u011fi\u015ftirmek zorunday\u0131z. Bir\u00e7ok trans\u0131n bu ula\u015f\u0131m masraflar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak durumu bile yok bazen, hormon ila\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak maddi durumu yok. Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zelle\u015ftirilmesi, ticarile\u015ftirilmesi do\u011frultusunda bir\u00e7ok ila\u00e7 bug\u00fcn SGK kapsam\u0131ndan \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131yor. Hormon ila\u00e7lar\u0131n\u0131 da SGK kapsam\u0131ndan \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu ila\u00e7lara eri\u015fimin ikincil, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcl de\u011fil temel bir sa\u011fl\u0131k hakk\u0131 meselesi olarak g\u00f6r\u00fclmesi gerekiyor. En net taleplerimizden biri de, bedenimizle kurdu\u011fumuz ili\u015fkinin desteklenmesi bak\u0131m\u0131ndan t\u0131bbi m\u00fcdahalelerin \u00f6zelle\u015ftirilmesi de\u011fil kamu kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan desteklenmesi y\u00f6n\u00fcnde. \u00d6zetle, sa\u011fl\u0131k hakk\u0131yla birlikte \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131, bar\u0131nma hakk\u0131, sosyal g\u00fcvence ve \u015fiddetsiz ya\u015fam hakk\u0131n\u0131 savunmak durumunday\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

\n

“Bedenler, kimlikler, ya\u015famlar \u00fczerinde yo\u011fun bir denetim kurulmas\u0131n\u0131 demokratik haklar \u00fczerinden de okumam\u0131z gerekiyor.”<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Tek Adam rejiminin translara ve lgbti+lara d\u00f6n\u00fck \u00e7ok uzun zamand\u0131r bir nefret politikas\u0131 uygulamas\u0131 s\u00f6z konusu ve Aile Y\u0131l\u0131 ilan\u0131yla beraber bu kriminalizasyon daha da yo\u011funla\u015ft\u0131. Bu politikalar\u0131n uzun vadede nas\u0131l sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsun?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 ve fiilen daralt\u0131lmas\u0131, veri toplamalar\u0131, fi\u015flemeler ya da kimlik s\u00fcre\u00e7lerinin zorla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 bu nefret politikalar\u0131n\u0131n zaten bir par\u00e7as\u0131. Aile 10 Y\u0131l\u0131 da ilan edildi. Bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, yap\u0131sal olarak yoksulla\u015fman\u0131n derinle\u015fece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyorum. Zaten istihdama eri\u015fimi s\u0131n\u0131rl\u0131 olan bir topluluktan bahsediyoruz translar a\u00e7\u0131s\u0131ndan. Sa\u011fl\u0131k hakk\u0131na eri\u015filemedi\u011finde ya da kay\u0131td\u0131\u015f\u0131l\u0131k artt\u0131\u011f\u0131nda g\u00fcvencesiz ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 da artacak. Trans kad\u0131nlara yap\u0131lan m\u00fcdahalelerden de bahsetmek gerekir. M\u00fcstehcenlik davalar\u0131 son d\u00f6nemde \u00e7ok fazla artm\u0131\u015f durumda. \u00d6zellikle influencer\u2019lar \u00fczerinden bu s\u00fcreci ba\u015flatt\u0131lar. Ama bunlar sadece g\u00f6r\u00fcnen taraf\u0131; bu m\u00fcdahalelerin gitgide artaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Trans kad\u0131nlara \u00e7ok fazla ev bask\u0131n\u0131 yap\u0131l\u0131yor. M\u00fcstehcenlik davalar\u0131 \u00fczerinden bunlar\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar ve nefret dilini b\u00fcy\u00fct\u00fcyorlar. Sa\u011fl\u0131k sistemindeki ayr\u0131mc\u0131l\u0131k bu gidi\u015fle \u00e7ok daha fazla kurumsalla\u015facak. Trans varolu\u015flar\u0131 istisnai bir durummu\u015f gibi g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar ve bunu bir norm haline getirmi\u015f durumdalar. Hekimleri daha temkinli ve i\u015f yapamaz hale getirmi\u015f durumdalar.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, par\u00e7a par\u00e7a her yerde bir ku\u015fatma oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Bar\u0131nma hakk\u0131ndan, sa\u011fl\u0131k hakk\u0131ndan, ekonomik haklardan her yere par\u00e7a par\u00e7a giriyorlar. Bunlar derinle\u015fti\u011finde hem lgbti+ haklar\u0131n\u0131n hem de trans haklar\u0131n\u0131n hedef al\u0131narak ya\u015famlar\u0131n\u0131n \u00e7ok daha zorla\u015faca\u011f\u0131n\u0131, hukuk ve hak rejimini a\u015f\u0131nd\u0131rmaya y\u00f6nelik m\u00fcdahalelerin \u00e7ok daha artaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Tutuklamalar ve idari yarg\u0131lar zaten \u00e7ok fazla artm\u0131\u015f durumda. Lgbti+ derneklerine de idari yarg\u0131lar artt\u0131. Fiili engellemeler, daraltmalar \u00fczerinden bunun hukuksal zeminini kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Her ne kadar s\u00fcre\u00e7 hukuksuz ilerlese de bunu me\u015fru g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Mesele demokratik haklara da s\u0131\u00e7ram\u0131\u015f durumda. Bedenler, kimlikler, ya\u015famlar \u00fczerinde yo\u011fun bir denetim kurulmas\u0131n\u0131 demokratik haklar \u00fczerinden de okumam\u0131z gerekiyor. Evet, bu konuda do\u011frudan hedef al\u0131nan sadece lgbti+ haklar\u0131 ve lgbti+ \u00f6zneler, \u00e7\u00fcnk\u00fc iktidar bundan bir taraftan da art\u0131k zevk al\u0131r duruma geldi. Ama demokratik haklar\u0131m\u0131z\u0131 ve bunlar\u0131n kesi\u015fimselli\u011fini de konu\u015fmam\u0131z\u0131n birlikte hareket etmek i\u00e7in \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Biz yasa tasar\u0131s\u0131 kampanyas\u0131na ba\u015flarken \u201chepimiz hedefteyiz\u201d diye bu yola ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131k. Kimsenin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc asl\u0131nda g\u00fcvencede de\u011fil \u015fu anda. Bug\u00fcn hormona eri\u015fim k\u0131s\u0131tlar\u0131n\u0131 sadece translar \u00fczerinden konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131k, ama menopoz ila\u00e7lar\u0131 ve kad\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 meselesi \u00fczerinden de bu konu giderek derinle\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Bunun kimleri etkileyece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmek bu bak\u0131mdan zor. O y\u00fczden demokratik haklar\u0131 konu\u015furken bu kesi\u015fimselli\u011fi konu\u015fman\u0131n da \u00f6nemli oldu\u011funu; total demokratik haklar\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek, bunun ilerisini \u00f6ng\u00f6rerek hareket etmemiz gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu gidi\u015fatla, t\u00fcm demokratik haklar\u0131m\u0131z\u0131n engellendi\u011fi ve siyasi tutsakl\u0131\u011f\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6neme giri\u015f yapabiliriz.<\/p>\n\n\n\n

\n

“Bu s\u00fcrecin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, kolektif ve kamusal bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi; hormona eri\u015fimin bir l\u00fctuf de\u011fil, vazge\u00e7ilmez bir sa\u011fl\u0131k hakk\u0131 oldu\u011funu hep birlikte yeniden s\u00f6ylemek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli.”<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Peki kolektife nas\u0131l katk\u0131 sunulabilir ve bu m\u00fccadeleyi nas\u0131l ortakla\u015ft\u0131rabiliriz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hormon Hakk\u0131m Kolektifi lgbti+ dernekleri ve aktivistlerinden, \u00f6zellikle de translardan olu\u015fan bir kolektif. Kolektifin yap\u0131s\u0131n\u0131n aktif olarak bu m\u00fccadelede yer almak isteyen herkese a\u00e7\u0131k oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Etkinliklerimizi, bas\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131m\u0131z\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 takip ederek yer almak isteyen herkesle ortakla\u015fabiliriz. M\u00fcttefik ve payda\u015flar\u0131m\u0131z i\u00e7in de birlikte hareket etmenin \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Gerek feminist hareket gerek insan haklar\u0131 hareketi olsun, ne kadar fazla bir araya gelebilirsek o kadar iyi. Translar\u0131n, lgbti+lar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 sorunlar\u0131n her etkinlikte ay\u0131rt etmeksizin g\u00fcndem edilmesi gerekti\u011fini; bas\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ya da ortak eylemlerin artmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n

Kolektif olarak bir dilek\u00e7e kampanyas\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131k. Herkesi C\u0130MER \u00fczerinden translar\u0131n hormona eri\u015fiminin engellenemeyece\u011fini s\u00f6ylemeye, bu k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n gerek\u00e7esini sormaya ve kamu otoritelerinden hesap talep etmeye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131k. Kampanyaya \u00e7ok yo\u011fun bir kat\u0131l\u0131m oldu. Ancak yap\u0131lan ba\u015fvurular\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 yan\u0131ts\u0131z b\u0131rak\u0131ld\u0131 ya da sorular\u0131 kar\u015f\u0131lamayan, yetersiz ve belirsiz yan\u0131tlarla ge\u00e7i\u015ftirildi. Bu nedenle s\u00fcreci bir \u00fcst ba\u015fvuru yoluna ta\u015f\u0131yarak Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumu\u2019na ba\u015fvuruda bulunduk.<\/p>\n\n\n\n

Ama bu kampanyay\u0131 sadece b\u00fcrokratik bir ba\u015fvuru s\u00fcreci olarak da g\u00f6rm\u00fcyoruz. Bu, ayn\u0131 zamanda hukuki ve politik olarak \u00f6rmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir m\u00fccadele hatt\u0131. 21 ya\u015f alt\u0131ndaki ki\u015filere y\u00f6nelik k\u0131s\u0131tlamalara kar\u015f\u0131 hem kurumsal hem bireysel dava s\u00fcre\u00e7leri ba\u015flatt\u0131k ve bu davalar\u0131n takibini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyoruz. Bunun yan\u0131nda translar olarak feminist hareketle, insan haklar\u0131 savunucular\u0131yla ve lgbti+ aktivistleriyle bir araya geldi\u011fimiz forumlar \u00f6rg\u00fctlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u00d6zellikle yasa tasar\u0131s\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 grubunda yer alan lgbti+ aktivistleriyle ve Hormon Hakk\u0131m Kolektifi olarak bu ortak m\u00fccadele zeminlerinin b\u00fcy\u00fcmesini ve s\u00fcreklilik kazanmas\u0131n\u0131 \u00f6nemsiyoruz.<\/p>\n\n\n\n

Bu hatt\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak 20 Nisan\u2019da saat 14.00\u2019te Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6n\u00fcnde bir araya gelerek dilek\u00e7elerimizi vermek \u00fczere bulu\u015faca\u011f\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu s\u00fcrecin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, kolektif ve kamusal bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi; hormona eri\u015fimin bir l\u00fctuf de\u011fil, vazge\u00e7ilmez bir sa\u011fl\u0131k hakk\u0131 oldu\u011funu hep birlikte yeniden s\u00f6ylemek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mart ay\u0131nda translar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011fa ve hormona eri\u015fimde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden aktivist ve \u00f6rg\u00fctlerden olu\u015fan Hormon Hakk\u0131m Kolektifi kuruldu. Kolektiften Ecmel Deniz Do\u011fan ile hormon eri\u015fimine getirilen k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 ve translar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 hak ihlallerini konu\u015ftuk. S\u00f6yle\u015fi: \u0130rem Y\u0131ld\u0131r\u0131m \u2013 Merve \u015eanl\u0131da\u011f Hormon Hakk\u0131m Kolektifi nas\u0131l ve hangi ama\u00e7larla kuruldu? Hormon Hakk\u0131m Kolektifi\u2019nin ba\u015flang\u0131c\u0131 yasa tasar\u0131s\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3505,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[100],"tags":[111,401,146,362],"class_list":["post-3496","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-soylesi","tag-dayanisma","tag-hormon-hakkim-kolektifi","tag-lgbti","tag-trans"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3496","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3496"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3496\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3504,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3496\/revisions\/3504"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3505"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3496"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3496"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kadindayanismasi.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3496"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}